2021 CYBERFOTO - MIĘDZYNARODOWY KONKURS CYFROWEJ FOTOKREACJI
MIĘDZYNARODOWY KONKURS CYFROWEJ FOTOKREACJI
INTERNATIONAL  CONTEST  OF DIGITAL PHOTOCREATION

TEKSTY

Krzysztof Jurecki

 

Efekt pandemii a polska fotografia cyfrowa


Zastanawiamy się nad bilansem pandemii, w czasie której oczywiście wciąż działają artyści oraz organizowane są wystawy, choć jest to trudny moment, czego nie trzeba udowadniać. Jest to czas tragiczny, być może najtragiczniejszy dla Polski od 1945 roku, o czym świadczy ilość zmarłych osób. Ale trzeba pamiętać, że każdy okres historyczny będzie analizowany także pod względem osiągnięć kultowych, w tym fotograficznych i z zakresu fotografii cyfrowej.

 

Ogólny pejzaż kulturowy konkursu Cyberforo w 2021 roku


W tym roku mieliśmy zdecydowanie mniej uczestników, ale mimo wszystko otrzymaliśmy gratulacje za to, że w tak trudnym czasie udało się zorganizować konkurs, ponieważ wiele imprez artystycznych zostało zawieszonych lub odwołanych. Tym razem prace także były na bardzo wysokim poziomie, w tym kilka wartych głębszego zastanowienia, np. realizacja sytuująca się między wideo a fotografią Wojciecha Kukuczki i obiekt interaktywny badający dźwięk fotografii Łukasza Cyrusa. Także idylliczno-ekologiczne prace Łukasza Rajsa mogły się podobać, a nawet pretendowały do wyróżnienia.

W tym roku pokazano prace odnoszące się do sytuacji politycznej Polski (Piotr Kosiński), wchodzące w analizy baśni i fantastyki, portrety reklamowe kobiet, czy mogące być wykorzystane w reklamie, oraz prace formalistyczne badające np. określoną strukturę przedmiotu. Trudno w kontekście tego konkursu odpowiedzieć na pytanie, jaki jest stan polskiej fotografii z zakresu kreacji obrazu cyfrowego, gdyż zdaję sobie sprawę, że w naszym konkursie biorą udział: amatorzy, studenci szkól artystycznych oraz wysokiej klasy profesjonaliści, najczęściej związani w uczelniami artystycznymi.


Co nagrodziło jury?

I nagroda. Melancholia według Ryszarda Czernowa


Bezdyskusyjnie w tym roku w konkursie wygrał Ryszard Czernow – artysta, który w już 2001 roku na Cyberfoto otrzymał pierwszą nagrodę. Między pracą nagrodzoną w 2001 a 2021 rokiem widać stylistyczną łączność, choć pierwsza z nich posiada bardziej bogatą kolorystykę, można dodać, że jest w niej zawarty także optymizm, w przeciwstawieństwie do trzech zwycięskich realizacji z tego roku. Możemy zastanowić się nad formułą artysty, która wychodząc od realności tradycyjnego obrazu fotograficznego odrealnia go poprzez stosowanie dużych uabstrakcyjnionych płaszczyzn, połączonych z twarzami czy architekturą. Zimna kolorystyka pasuje do tematyki „końca” i poczucia melancholii, jak to wyraził m.in. Lars von Trier w filmie pt. Melancholia z 2011 roku. Każdy musi się zastanowić nad „końcem” i określić wobec niego swoją postawę egzystencjalną. Jedna z prac Czernowa przedstawia twarz płaczącej kobiety połączonej z fakturą drzewa. Stworzył ciekawą symbolikę dotyczącą zarówno ludzi, jak też samej przyrody, która umiera wraz z nami.

W mojej ocenie artysta, począwszy od realizacji cyklu Martwe z natury (2014), który kontynuuje także w formie wideo z muzyką do chwili obecnej, należy do czołówki polskich artystów cyfrowych. Wyznaczników dla jego twórczości należy poszukiwać w tradycji grafizacji obrazu fotograficznego z lat 70., jak to czynił Edward Hartwig, a na Śląsku Waldemar Jama, dla którego tonowanie odbitek i przywoływanie uczucia nostalgii było bardzo ważnym zagadnieniem.


II nagroda. Radosław Wróbel a sprawy kobiet


W 2020 roku kilka prac mrocznych artysty było już pokazanych na Cyberfoto. W tym roku nagrodziliśmy jego cztery fotografie o specyficznym stylu. Realizacja Where is your Crown odnosi się bezpośrednio do sytuacji politycznej Polski. Zmultiplikowane cyfrowo odwrócone postaci nagich kobiet, oprócz jednej, spoglądają na ogromny znak czerwonej błyskawicy, który stał się metaforą Strajku Kobiet. Zarysowane zostały dwie możliwe postawy, dwie możliwości wyboru: sięgnięcia po koronę, czyli władzę oraz odwrócenie się od takiej postawy. Praca jest ciekawa, ponieważ nie jest jednoznaczna i oczywista, jak to najczęściej bywa w tego typie przekazie zmierzającym do jednoznaczności politycznej.

Trzy inne portrety odwołują się do tradycji fotomontażu i fotokolażu surrealistycznego, kwestionując pojęcia tożsamości i piękna, z jakimi do końca XIX wieku utożsamiano kobiecy portret i akt. W jednej z pracy ciało kobiece ukazane zostało na tle okna, przypominając „konstrukt” czy manekin ludzki, składający się z różnych fragmentów kobiecości, w czym można dostrzec fascynację fotografią Hansa Bellmera, a z drugiej strony wielkiego ironisty wobec kobiet – Jana Saudka.


III nagroda. Magdalena Samborska – portret czy antyportret?


Autorka od lat jest znaną feministką radykalnie zrywającą z obowiązującymi stereotypami sztuki, w tym przypadku portretu. Tytuł czterech prac pt. Zniszczota niedowcieleń należy najpierw odszyfrować, ponieważ jest to pierwszy klucz do możliwości poznania antyportretów. Bolesław Leśmian w wierszu Topielec posłużył się neologizmem „zniszczota” oznaczającym „destrukcję czegoś wspaniałego, a zwrot „niedowcielenie” był dla poety formą niedokończoną.

W ten sposób Samborska gra z widzem w sztukę. A jaki jest  efekt tej gry? Dla jury okazał się interesujący. Wielu artystów z kręgu surrealizmu, a potem w latach 60. i 70. XX wieku tworzyło montaże twarzy stosując zasadę podwójnego lub wielokrotnego odbicia w lustrze, czy nakładania obrazów. Ta metoda posiada jeszcze wiele możliwości. Jedną z nich zaprezentowała Samborska zacierając swoją tożsamość i pokazując, że twarz może przyjąć ludzko-zwierzęcą hybrydę, formułę znaną od czasów starożytnej Grecji, natomiast w starożytnym Egipcie czy Mezopotamii taka „hybrydalna” formuła stylistyczna uważna była za ważną ikonograficznie sztukę, zarezerwowaną do oficjalnych przedstawień niektórych bogów.

Strategia feministyczna polega m.in. na obaleniu dotychczasowych patriarchalnych form sztuki i zastąpienia ich własnymi, pozbawionymi dawnych właściwości stylistycznych. W tym zakresie feminizm sięga po techniki dadaistyczno-surrealistyczne, ponieważ kwestionowały one obwiązujący status-quo zarówno w sensie artystycznym, jak i społeczno-politycznym.


Trzy wyróżnienia


Wyróżnienia na Cyberfoto nie posiadają kategoryzacji gdyż są równorzędne. Jan Zych otrzymał je za kilka cykli, w których odwołał się zarówno do pandemii, jak i obecnej sytuacji Polski. Artysta poruszył wiele zagadnień stosując kilka różnych stylistyk. Jedna z prac ilustruje zabawkę - pluszowego misia na tle apokaliptycznego pejzażu. W innej w interesujący sposób wykorzystał motyw rzeźby ludowej na tle groźnego żywiołu morza udowadniając, że w prostocie istnieje sedno przekazu. Borys Makary w cyklu NxN kreuje za pomocą matematycznego algorytmu przetwarzającego słowny opis dotyczący  atmosfery jego dzieciństwa z lat 80. XX wieku. Bardzo ważna jest w tych pracach geometryczna struktura linii, która „uwięziła” dawne wspomnienia, nadając im przestrzennego wyrazu, a nawet trójwymiarowego sugerującego płynność formy. Mirosław Iskra pokazał cztery prace bardziej tekstualne o charakterze plakatów filmowych, dobrze wykorzystujące różne stylistyki obrazowania fotograficznego takiego, jak wielka źrenica oka, pejzaż, roślinność. Dodatkowo zastosował lustrzane odbicie tekstu umieszczonego w tle prac, tak żeby zatrzeć jego czytelność.

Prestiżową nagrodę specjalną Dyrektora ROK w Częstochowie otrzymała Krystyna Andryszkiewicz za cztery wyrafinowane prace pt. Kwiaty zła, będące nawiązaniem do słynnego tomiku wierszy z 1857 roku Charlesa Baudelaire’a. Artystka pyta, gdzie jest obecnie zło, kto je reprezentuje w Polsce i jak ono się manifestuje? Odpowiedź potencjalnie zawarta jest w odwołujących się do manieryzmu kompozycjach o niesłychanie bogatej palecie barw.  Autorka na Facebooku zacytowała kilka wersetów z poematu Baudelaire’a, które zilustrowała:

 

"W mózgach naszych ucztuje demonów gromada,
Roi się i kotłuje niby glist miliony"

 

Warto zaznaczyć, że tytułowe „zło” pokazane za pomocą m.in.: glist, ślimaków owadów skrywa się w pięknie, czyli w kolorowych kwiatach.


Wyróżnienia honorowe, czyli nad czym warto się jeszcze zastanowić?


Małgorzata Dołowska nagrodziła jedną pracę Marcina Bawca za stworzony iluzjonizm. Natomiast ja przyznałem wyróżnienie za trzy realizacje Jana Szczerbaniewicza poszukującego wciąż nowej wizualizacji. W tekście pt. Między fotografią a grafiką. Analiza wybranych prac z Międzynarodowego Konkursu „Cyberfoto” (1997–2018) analizując Cyberfoto napisałem: ”W 2004 roku pojawiły się prace Jacka Szczerbaniewicza (Wspomnienie z mojego miasta), które przez kolejne lata, aż do chwili obecnej, ciągle towarzyszyły konkursowi w Częstochowie. Tworzy on w charakterystycznym stylu, którego cechą jest formalizm. Często operuje płaskim kolorem, multiplikując uabstrakcyjnione formy, ale zawiera wizję stechnizowanego człowieka”[1].


[1] K. Jurecki, Między fotografią a grafiką. Analiza wybranych prac z Międzynarodowego Konkursu

 

„Cyberfoto” (1997–2018), in:  Hybrydowość w grafice. Medium w poszukiwaniu swego czasu i sensu, ed. S. Dudzik, M. Maciudzińska-Kamczycka, Toruń 2020, p. 88.

 


 Krzysztof Jurecki

 

The effect of the pandemics and the Polish digital photography


We are analyzing the results of the pandemics during which artists continue their work and events are organized, however it is a difficult moment, which does not need to be proven. It is a devastating time, maybe even the most tragic one for Poland since 1945, which can be seen in the number of deaths. However, we need to keep in mind that every historic period will be analysed considering cultural events as well, including photography and digital photography.


General cultural background of the Cyberfoto contest in 2021


 

Even though this year there were much fewer participants, we received congratulations for the fact that we were able to organize the contest in such
a difficult time as many artistic events have been suspended or cancelled. As before, the works were at a very high level, including few worth a deeper reflection, e.g.,
the realization located between a video and photography by Wojciech Kukuczka, and the interactive object testing the sound of photography by Łukasz Cyrus. Idyllic and pro-ecology works of Łukasz Rajs could also catch the attention, and they were even considered for ab honourable award.

 

This year works referring to the political situation in Poland (Piotr Kosiński), works touching the analysis of tales and fantastic, advertisement portraits of women or portraits which could be used in advertisement, as well as formalistic works which tested, e.g., the certain structure of an object were presented. Within the context of this contest, it is difficult to respond to a question concerning the condition of Polish photography in terms of the creation of a digital image as I am aware that our contest is participated by amateurs, students of art schools, and high-class professionals, who are most often connected with art universities.


What was awarded by the Jury?

1st award. Melancholy according to Ryszard Czernow


 

An undisputed winner of this year’s contest was Ryszard Czernow - an artist who was awarded his first award at Cyberfoto already in 2001. One may notice
the coherence of styles between the work awarded in 2001 and 2021, even though the first one is more colourful. It can be added that the work consists of an optimism as opposed to three realizations awarded this year. We may reflect on the form of
the artist, which coming from the reality of a traditional photographic image makes it unreal by using large abstractive planes connected with faces or architecture.
The cold colours match the theme of “the end” and the feeling of melancholy, as presented, amongst others, by Lars von Trier in his movie titled “Melancholy” of 2011. Each of us needs to reflect on “the end” and define our existential position towards it. One of Czernow’s works presents the face of a crying woman which is seen on
the texture of a tree. He created an interesting symbol not only of people but also of the nature which dies together with us.

 

According to me, the artist is at the top of the Polish digital artists, starting at the realization of the cycle “Martwe z natury” [Dead from Nature] (2014), which he continues until now in the form of a video with music as well. The indicators of his artistic works should be search for in the tradition of graphization of a photo image from the 70s, as was done by Edward Hartwig and Waldemar Jam from Silesia for whom toning of copies and bringing the feeling of nostalgia was a very important topic.


2nd award. Radosław Wróbel and the women’s affairs


In 2020 some of the dark works of the artist were already showed at Cyberfoto. This year, four photographs of the artist with a specific style were awarded. The realization titled Where is Your Crown directly refers to the political situation in Poland. Digitally multiplied reversed figures of naked women, except for one, are looking at a huge sign of red lightning, which became the metaphor for the women’s strike. Two possible attitudes were presented, two choices: reaching for the crown, which is the power, and turning away from such an attitude. The work is interesting as it is not unambiguous and obvious which is usually seen in this type of message aimed at political unambiguous.

 

Three other portraits refer to the tradition of photomontage and surrealistic photo collage questioning the terms of identity and beauty with which the woman’s portrait and nude art was associated till the end of the 19th century. In one of
the works, the woman’s body was presented at the background of a window, resembling “a construct” or a human mannequin composed of various fragments of femininity. One may notice fascination in the photography of Hans Bellmer, and, on the other hand, the fascination in a great ironist on women - Jan Saudek.

 


3rd award. Magdalena Samborska - portrait or anti-portrait?


 

The author has been known as a feminist for years who breaks stereotypes of art, in this case concerning a portrait. The tile of four works “Zniszczota niedowcieleń”
[The Underblossom Ruinery] must be guessed at first as it is the first key to getting to know the anti-portraits. Bolesław Leśmian, in his poem “Topielec” [The Drowned] used the neologism “ruinery”, which means “destruction of something great”, whilst the term “underblossom” was an infinite form for the poet.

 

This way Samborska plays art with the viewer. And what is the result of this game? It turned to be interesting for the Jury. Many artists of the field of surrealism, and then artists in the 60s and 70s of the 20th century created montage of faces using the principle of double or multiple mirror reflection or overlaying images. This method has even more possibilities. One of them was presented by Samborska blurring her identity and showing that the face can assume the form of a human-animal hybrid, a format which has been known since ancient Greek, whilst in ancient Egypt or Mesopotamia a stylish form of a “hybrid” was considered an important art in terms of iconography, and was reserved for some gods.

A feminist strategy involves, amongst others, breaking the up to date patriarchal forms of art and replacing them with her own forms removed of old stylish features. Within this scope, feminism reaches for Dadaistic and surrealist techniques as they questioned the quo status in both artistic as well as social and political meaning.


Three honourable awards


 

Honourable awards at Cyberfoto are not categorized as they are equal. Jan Zych received them for a few cycles in which he referred both to the pandemics as well as to the current situation in Poland. The artist addressed many issues using several different styles. One of the works features a toy - a teddy bear with an apocalyptic scenery in the back. In his other work, the artist, in an interesting way, used
the motive of a folk sculpture with a dangerous element of the sea in the back proving that the essence of a message is in its simplicity. Borys Makary, in his cycle NxN, creates a description of the atmosphere of his childhood times of the 80s of the 20th century using a mathematical algorithm processing verbal description. A geometrical structure of a line, which “trapped” the old memories, is very important in his works, giving them a spatial expression or even a 3D expression suggesting the fluidity of the form. Mirosław Iskra showed four works which were more textual, more of a movie poster form, and in which in a skilful way he uses various styles of the photographic images, such as the size of the eye pupil, landscape, or plants. Also, he used a mirror reflection of a text placed in the background of works to blur its legibility.

 

 

A prestigious special award of the Director of the Regional Culture Centre in Częstochowa was awarded to Krystyna Andryszkiewicz for her four sophisticated works titled Kwiaty zła [The Flowers of Evil], which refer to the famous volume of poetry of 1857 by Charles Baudelaire. The artist asks where the evil is now, who represents it in Poland and how it is manifested. The answer is potentially included in compositions that refer to mannerism and have an extraordinarily rich palette of colours. The author quoted few verses from the poem by Baudelaire on her Facebook page, which she illustrated:

 "Serried, swarming, like a million maggots,A legion of Demons carouses in our brains".

"It should be pointed out that the title "evil" is illustrated, amongst others, as maggots, snails, and insects, it hides in the beauty, which is in colourful flowers.

Honourable awards - what else is worth reflecting on?

Małgorzata Dołowska awarded one work by Marcin Bawiec for the created illusionism. On the other hand, I was awarded an honourable award for three realizations by Jan Szczerbaniewicz, who continues his search for a new visualization.  In the text titled Między fotografią a grafiką. Analiza wybranych prac z Międzynarodowego Konkursu "Cyberfoto" [Between the Photography and the Graphic Design. The Analysis of Selected Works of the International Contest "Cyberfoto"] (1997 - 2018), while analysing the Cyberfoto, I wrote: "In 2004 first works by Jacek Szczerbaniewicz (Wspomnienie z mojego miasta [Memory from My City]) were presented, which have accompanied the contest in Częstochowa until now. He creates a style characterized by formalism. He often uses flat colour, multiplying abstractive forms, but he includes a vision of a technizied human" .


[1] K. Jurecki, Między fotografią a grafiką. Analiza wybranych prac z Międzynarodowego Konkursu

„Cyberfoto” (1997–2018), in:  Hybrydowość w grafice. Medium w poszukiwaniu swego czasu i sensu, ed. S. Dudzik, M. Maciudzińska-Kamczycka, Toruń 2020, p. 88.


ARCHIWUM

Cyberfoto2021_small.jpg

okladka-2020 (1).jpg

okladka-2019.jpg

Cyberfoto-okladka-2018.jpg

okladka2017.jpg

okladka2016.jpg

okladka2015.jpg

cyberfoto2014.jpg

cyberfoto 2013 1a255 str.jpg

c2012oklwww.jpg

cyber2011.jpg

cyberfoto_2010banerduzycyb2010.jpg

2009_okladka.jpg

str_1.jpg

cyberfoto 2007.jpg

cyberfoto 2006.jpg

cyberfoto 2005.jpg

cyberfoto 2004.jpg

cyberfoto 2003.jpg

cyberfoto 2002.jpg

2001okladka.jpg

ctberfoto 2000.jpg